Ters Ozmoz Nasıl Çalışır? Membran ve Aşamalar
Ozmoz ve ters ozmoz arasındaki fark
Ozmoz doğada kendiliğinden gerçekleşen bir olaydır: yarı geçirgen bir zarla ayrılmış iki sıvıdan, çözünmüş madde miktarı az olan taraftaki su, yoğun olan tarafa doğru geçer. Bitki köklerinin su alması bu ilkeye dayanır. Ters ozmozda ise bu doğal akışın tersi sağlanır. Yoğun tarafa, yani arıtılacak suya, ozmotik basıncı aşan bir basınç uygulanır. Bu basınç sayesinde su molekülleri membrandan geçerken çözünmüş tuzların ve pek çok maddenin büyük bölümü geride kalır. Membrandan geçen suya ürün suyu ya da arıtılmış su, geride kalan ve maddeleri taşıyan suya ise konsantre ya da atık su denir. Ev tipi cihazlarda bu basınç çoğunlukla şebeke basıncından, basınç yetersizse cihaza eklenen küçük bir pompadan sağlanır.
Ön filtreler neden önemli?
Ters ozmoz membranı hassas bir parçadır ve önüne gelen suyun belirli koşulları sağlaması gerekir. Tortu, pas ve kum gibi partiküller membran yüzeyini tıkayabilir; şebeke suyundaki klor ise pek çok membran malzemesine zamanla zarar verebilir. Bu nedenle ev tipi sistemlerde membranın önünde genellikle bir sediment filtresi ve bir ya da iki karbon filtresi bulunur. Sediment filtresi görünür partikülleri tutar, karbon filtreler ise klor kaynaklı tat ve kokuyu azaltırken membranı da korur. Ön filtrelerin zamanında değiştirilmemesi, membranın beklenenden çok daha erken yıpranmasına yol açabilir. Eski binalarda ya da tortu yükü yüksek sularda ilk filtrenin daha sık değişmesi bu yüzden olağandır. Kısacası membranın ömrü büyük ölçüde ön filtrelerin bakımına bağlıdır.
Depo, atık su ve son filtre
Ev tipi ters ozmoz cihazları arıtılmış suyu anlık olarak yüksek debide üretmez; su yavaşça üretilip basınçlı bir depoda biriktirilir. Musluğu açtığınızda su bu depodan gelir, depo boşaldıkça cihaz yeniden üretime başlar. Membranın ayırdığı maddeler ise sürekli akan bir atık su hattıyla gidere gönderilir. Bu hat membranın yüzeyini temiz tutmak için gereklidir; atık su miktarı cihazın tasarımına, giriş basıncına ve suyun özelliklerine göre değişir. Depodan çıkan su musluğa ulaşmadan önce genellikle son bir karbon ya da mineral filtresinden geçer. Bu kademe, depoda bekleyen suyun tadını dengelemek için kullanılır. Membran kapasitesi çoğu zaman günlük galon cinsinden, yani GPD ile ifade edilir; bu değer üreticinin belirli test koşullarında verdiği nominal bir değerdir.
Verimi etkileyen etkenler
Aynı cihaz farklı evlerde farklı performans gösterebilir. Bunun başlıca nedeni giriş basıncıdır: basınç düşükse ürün suyu üretimi yavaşlar ve atık su oranı artabilir. Su sıcaklığı da etkilidir; genel olarak soğuk suda üretim biraz azalır. Giriş suyundaki çözünmüş madde miktarı arttıkça membranın işi zorlaşır. Filtrelerin tıkanmış olması, depo basıncının doğru ayarlanmamış olması ya da hortumların bükülmesi de verimi düşürür. Bu nedenle montaj sırasında basınç ölçümü yapmak ve gerekiyorsa pompa ya da regülatör eklemek önemlidir. Ters ozmoz suyu tamamen saflaştıran bir yöntem değildir; çözünmüş maddelerin büyük kısmını azaltır ve bu oran membranın özelliklerine göre değişir. Beklentiyi doğru kurmak, sistemden memnun kalmanın ilk adımıdır.
Sık sorulanlar
Ters ozmoz suyun tüm minerallerini alır mı?
Ters ozmoz çözünmüş maddelerin büyük kısmını, bu arada kalsiyum ve magnezyum gibi mineralleri de azaltır. Bu yüzden bazı sistemlerde son kademede mineral filtresi kullanılır. Günlük mineral alımının büyük bölümü genel olarak besinlerden sağlanır; özel bir durumunuz varsa hekiminize danışın.
Atık su neden oluşur, kapatılabilir mi?
Atık su, membranın ayırdığı maddeleri taşıyarak yüzeyin tıkanmasını önler. Bu hattın kapatılması membranın kısa sürede bozulmasına yol açar. Atık su miktarı basıncın doğru ayarlanması ve filtrelerin zamanında değiştirilmesiyle makul düzeyde tutulabilir.
Pompalı ve pompasız cihaz arasındaki fark nedir?
Pompasız cihazlar şebeke basıncıyla çalışır. Basınç yetersiz olduğunda cihaza eklenen pompa membrana gereken basıncı sağlar. Hangisinin gerektiği montajda yapılan basınç ölçümüyle belirlenir.
